zaterdag 4 december 2004 uur. Volkskrant
Kernreactor van Petten werd nucleaire vrijhaven

DEN HAAG - Het kabinet heeft tot woede van het Openbaar Ministerie voorkomen dat de kernreactor in Petten wordt vervolgd wegens ernstige milieudelicten. Inspecteurs troffen in september 2003 'Oost-Europese toestanden' aan rond de reactor, maar mochten hiertegen niet optreden.

Dit blijkt uit interne documenten van het ministerie van Justitie die de Volkskrant bezit. Radioactief materiaal was in Petten opgeslagen in zeecontainers, bleek bij een grootschalige politie-inval op het reactorterrein. Zwaar giftige stoffen stonden onbeschermd in de buitenlucht of waren ondergebracht in lekkende houten keten. Er dreigde ontploffingsgevaar.
Het OM wilde een zaak beginnen tegen de reactor, maar die is eigendom van de Europese Commissie. Buitenlandse Zaken vreesde een diplomatiek conflict en stelde de Europese Commissie begin dit jaar gerust: het OM zou geen strafzaak beginnen. Alleen het Europese Hof van Justitie zou mogen optreden. Medewerkers van de reactor zouden in Nederland strafrechtelijke immuniteit bezitten.
Het OM heeft woedend gereageerd op deze 'onbevoegde toezegging', die bovendien juridisch niet zou deugen. Lopend justitieel onderzoek werd in allerijl stilgezet. En de dagvaarding tegen Euratom, een 'werkmaatschappij' van de Europese Commissie, werd in maart plotseling ingetrokken.
Het OM beschouwt de milieuovertredingen van de reactor als zeer ernstig. Vooral de verkeerde opslag van gasflessen in de buurt van een kernreactor wordt Euratom aangerekend. Waarschijnlijk heeft het bedrijf jarenlang zijn gang kunnen gaan.
Het optreden van Buitenlandse Zaken heeft vervolging van Euratom waarschijnlijk geblokkeerd. Het juridische vertrouwensbeginsel eist dat overheden zich houden aan beloftes. 'Het OM zit nu met de handen in het haar', erkent een OM-functionaris. Hij vreest dat Euratom nu vrij spel heeft op Nederlandse bodem. Een andere ambtenaar: 'In Petten is een nucleaire vrijhaven ontstaan.'
Het ministerie van Justitie en de top van het OM, het college van procureurs-generaal, hebben zich er bij neergelegd dat Euratom vrijuit gaat. Zij zijn ervan overtuigd dat het bedrijf immuniteit bezit en willen binnenkort de zaak seponeren.
Drie andere bedrijven die actief zijn op het terrein van de kernreactor worden wel voor de rechter gedaagd. Zij zullen zich tijdens een rechtszaak beroepen op het gelijkheidsbeginsel, waardoor mogelijk enkele aanklachten stranden.

'Onderzoekslocatie in Petten is geen vrijstaat'
Van onze verslaggever
HAARLEM-De onderzoekslocatie in Petten is volgens Gedeputeerde Staten van Noord-Holland geen vrijstaat waar wetteloosheid heerst. Op het terrein in Petten zijn onder meer het energieonderzoekscentrum ECN, kernreactorexploitant NRG, isotopenbedrijf Tyco Healthcare en Europees onderzoeksinstituut GCO gevestigd.

GS antwoordt dat op vragen van het Statenlid A. de Vries (SP). Alleen het vanuit Brussel aangestuurde Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek (GCO) zegt immuun te zijn voor de Nederlandse wetten. Op basis daarvan wordt GCO niet vervolgd voor een fors aantal milieuovertredingen, die vorig jaar zijn geconstateerd.

Vrijstaat
ECN, Tyco Healthcare en NRG moeten zich binnenkort wél normaal voor de rechtbank in Alkmaar verantwoorden voor een waslijst aan milieuovertredingen. GS acht het overigens niet onmogelijk dat vervolging van GCO ook zal plaatshebben. Nederlandse juristen zijn er namelijk nog niet van overtuigd dat het Europese beroep op immuniteit standhoudt. De rechtbank in Alkmaar moet zich daar op korte termijn nog over uitspreken.

Chemicaliën
Ondertussen loopt er een grote legaliseringoperatie van de gemeente Zijpe, die de bedrijven en organisaties op de onderzoekslocatie 'Petten' dwingt alsnog bouwvergunningen aan te vragen voor enkele tientallen illegaal geplaatste opslagplaatsen voor gasflessen, gevaarlijke stoffen en verschillende chemicaliën.

Deze operatie vloeit direct voort uit genoemde milieudelicten in de duinen bij Petten.

woensdag 11 augustus 2004, 07:05