Pakistaan uitgeweken naar het Westen

„Gevluchte kernfysicus
Khan is een oplichter”
ISLAMABAD – De man die gisteren zei dat hij met nog vier nucleaire experts uit Pakistan naar het Westen is gevlucht, is volgens de Pakistaanse regering een oplichter.

De 29-jarige kernfysicus Iftikhar Chaudry Khan, die in mei naar de Verenigde Staten is uitgeweken, zei in een vraaggesprek met Associated Press dat hij vreest voor zijn leven. Khan heeft gezegd de Amerikaanse autoriteiten informatie te willen verschaffen over het nucleaire programma van Pakistan, bijvoorbeeld over de hulp die het heeft gekregen van China en Iran. Volgens zijn advocaat heeft Khan al met FBI-medewerkers gepraat.

Volgens de Pakistaanse minister van buitenlandse zaken, Gohar Ayub Khan, was de identiteitskaart van de Pakistaanse commissie voor kernenergie die Chaudry liet zien, „namaak”. De bewindsman noemde de berichten over het overlopen van vijf experts „lachwekkend”.

Het Britse blad Jane's Defense Weekly meldde gisteren dat Khan samen met vier van zijn collega's uit Pakistan is vertrokken nadat zij hadden geprotesteerd tegen vermeende plannen van de Pakistaanse autoriteiten voor een kernaanval op India. „De hele islamitische wereld zal zich tegen mij keren. Zij vinden dat Pakistan een geweldige ontwikkeling heeft doorgemaakt”, zei Khan in het vraaggesprek, dat werd gehouden in het New-Yorkse kantoor van zijn raadsman, Michael Wildes. „Ik wil dat de Amerikaanse regering haar bronnen gebruikt om dit soort activiteiten te stoppen”.

Amerikaanse functionarissen zeiden dat het nog te vroeg was om te bepalen hoe belangrijk de informatie is die Khan te bieden heeft en dat ze willen verifiëren of hij, zoals hij zegt, werkelijk assistent was van Altaf Hussain, de directeur van het Pakistaanse Kernonderzoekscentrum in Khushab. Volgens Wildes heeft Chaudry Khan informatie over Chinese en Iraanse bemoeienis met de ontwikkeling van het Pakistaanse nucleaire programma en heeft hij documenten om zijn beweringen te staven.

Protestbrief
Chaudry Khan en zijn vier collega's, die asiel zouden hebben aangevraagd in Groot-Brittannië, waren naar zijn zeggen gealarmeerd door een uiterst geheime vergadering die in april werd gehouden over de nucleaire strategie van Pakistan. De vijf schreven uit bezorgdheid hierover een protestbrief naar de autoriteiten. Khan zei dat hij eind april was ontslagen en vervolgens werd bedreigd. Hij had het land verlaten voordat India, en daarna Pakistan, hun kernproeven uitvoerden, zo zei hij.

Volgens Jane's hadden Chaudry Khan en zijn collega's hun klacht gericht aan Abdul Qadeer Khan, het hoofd van het Pakistaanse kernprogramma. Qadeer Khan is in Nederland bekend door een veroordeling, in 1983, voor diefstal van atoomgeheimen bij Urenco, een veroordeling die overigens later op technische gronden ongedaan werd gemaakt. Volgens de vijf wetenschappers was de houding van Qadeer Khan een van de voornaamste redenen voor hun besluit Pakistan te verlaten.

Nederlandse bedrijven sponsoren symposium Pakistaans kernwapenlab

Oud-mentor van atoomspion Khan in wetenschappelijk comité

Van 8 tot 11 september vindt in Islamabad het ‘8th International symposium on advanced materials’ plaats. ISAM-2003 wordt georganiseerd door ‘Dr. A. Q. Khan Research Laboratories’ , het kernwapenlaboratorium van Pakistan. Op de lijst van sponsors van het symposium staan twee Nederlandse bedrijven: de Pakistaanse vestiging van het Eindhovense Gemco en Slebos Research uit Sint Pancras. In het ‘internationale wetenschappelijke comité’ van de symposiumorganisatie heeft de Nederlandse emeritus hoogleraar Brabers zitting.

Deskundigen maken al geruime tijd melding van nucleaire kennis die Pakistan zou leveren aan Noord-Korea in ruil voor rakettechnologie. Bovendien blijft de kans op escalatie van het conflict tussen kernmachten Pakistan en India onverminderd groot. De Campagne tegen Wapenhandel heeft grote twijfels over de Haagse kennis van contacten tussen Pakistan’s nucleaire onderzoekscentrum en Nederland en roept de regering daarom op tot een verscherpte controle.

Khan Research Laboratories (KRL) is vernoemd naar Abdul Qadeer Khan, ‘de vader van de Pakistaanse kernbom’. Als zijn dubbelleven als atoomspion in Nederland begint op te vallen, vlucht Khan in 1975 terug naar huis. Hij krijgt daar de opdracht Pakistan’s nucleaire ambities te verwezenlijken. Belangrijk daarbij is het immense netwerk aan contacten dat Khan in de jaren ervoor in Europa heeft opgebouwd. Niet in de laatste plaats in Nederland, waar hij studeerde in Delft en werkte bij Stork FDO en UCN. Bij dit laatste bedrijf wist Khan de hand te leggen op een schat aan geheime uraniumverrijkingstechnologie. Extreme laksheid bij UCN, FDO en de Nederlandse autoriteiten zorgde ervoor dat Khan geen strobreed in de weg werd gelegd. Khan werd bij verstek veroordeeld, maar wegens vormfouten later weer vrijgesproken. Ondertussen bouwde Khan in Kahuta kopieën van UCN’s ultracentrifuges. In 1998 schokte Pakistan de wereld door in navolging van India een serie kernproeven uit te voeren. Het was de kroon op het werk van Khan. Momenteel is Khan speciaal adviseur van president Musharraf op het gebied van wetenschap en technologie. Vanuit die functie houdt hij grote invloed op Pakistan’s nucleaire programma en KRL.

Die invloed blijkt ondermeer uit het symposium dat maandag van start gaat in het Holiday Inn Hotel in Islamabad. A.Q. Khan heeft als beschermheer zitting in het organiserende comité. Voorzitter is Javed Mirza, Khan’s opvolger bij KRL. Doel van ISAM-2003 is het opbouwen van samenwerking tussen wetenschappers en ingenieurs uit “ontwikkelende en ontwikkelde landen”. Voor dat doel is een internationaal wetenschappelijk comité ingesteld met professoren uit de VS, Europa, Kazachtstan, Oezbekistan, Wit-Rusland en Iran. Daaronder professor Brabers, die vanaf eind jaren zestig nauw samenwerkte met Khan aan de universiteit van Leuven. Samen schreven ze het boek ‘Topics in Physical Metallurgy’. Begin jaren negentig wordt Brabers benoemd als rector van het ‘Ghulam Ishaq Khan Institute of Engineering, Science and Technology’, waar ook A.Q. Khan in de top zit.

ISAM-2003 wordt gesponsord door een aantal bedrijven, waaronder Gemco Pakistan en Slebos Research. Henk Slebos is een oude bekende van atoomspion Khan. Op zijn website claimt Slebos ‘hard-to-find materials’ te kunnen regelen voor klanten over de hele wereld. Slebos heeft een verleden van omstreden handeltjes met Pakistan. Door een maas in de wet gaat hij in 1980 voor de rechter vrijuit na levering van 6.500 speciaal geharde buizen voor het ultracentrifuge procédé, dat van groot belang is voor de verrijking van uranium voor Pakistan’s kernwapenprogramma. In 1985 krijgt hij een jaar gevangenisstraf vanwege illegale export van strategische goederen naar Pakistan. In 1998 liggen vijf zendingen van hem met bestemming Pakistan op diverse vliegvelden in Europa aan de ketting vanwege vergunningsproblemen.

Campagne tegen Wapenhandel wil opheldering van de regering over de contacten van Brabers, Slebos en Gemco met het Pakistaanse kernwapenlaboratorium en wil weten of en hoe Nederland dergelijke contacten controleert. Aangezien deze kennelijk ongehinderd plaats kunnen vinden, roept de Campagne Den Haag op de controle op de verspreiding van nucleaire kennis en technologie te verscherpen.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met:
Frank Slijper, onderzoeker Campagne tegen Wapenhandel, T: 06-28504778