'Maatje' van atoomspion wil zijn recht

Beste Frits
Zeer vertrouwelijk verzoek ik je om ons te helpen. Ik heb dringend de volgende informatie nodig voor ons onderzoeksprogramma. 1. Etsen van Taatsen: a) spanning - hoeveel volts? b) stroom - hoeveel amperes? c) hoe lang wordt geetst?.....
Zo luidt het begin van bijlage 19 behorende bij rapport nummer 1436196 van de BVD met daarin alle bijzonderheden over hoe atoomgeheimen uit Nederland naar Pakistan werden gesmokkeld en dat land uiteindelijk zelf kans zag om een atoombom te construeren. Hoofdrolspeler in dit kleurrijke drama is dr. Abdul Quadeer Khan (50), thans directeur-staatssecretaris van het Pakistaanse Atoombureau. Van hem is de correspondentie waarmee dit verhaal begint. Frits is de voornaam van de Huizer Veerman (42) zijn vroegere maatje op het laboratorium van Fysysch-Dynamisch Onderzoek (FDO) te Amsterdam.
Terwijl Khan in zijn geboorteland inmiddels als een tweede Einstein geldt, is Frits Veerman, de vroegere technicus en fotograf en ondergeschikte van Khan, nagenoeg uitgerangeerd. Hij houdt zich in Hilversum bezig met ziekmeldingen. Officieel is hij weggesaneerd bij het FDO, maar officieus is hij om gefingeerde reden de laan uit gestuurd, zo meent zijn Hilversumse advocaat mr. P.J. Signer.

Inzet zijn de atoomgeheimen die Khan in het midden van de jaren '70 uit Nederland wist te smokkelen. Een baantje bij FDO, een reeks veiligheidsmissers en Khans nauwe cfontacten met NV UNC te Almelo waar uranium wordt verrijkt, zorgden ervoor dat hij nagenoeg ongemerkt zijn gang kon gaan. Khan zag kans beslag te leggen op geheime stukken en maakte daar aantekeningen van in zijn moedertaal. Als iemand hem vroeg naar al dat vreemde gekrabbel, dan meldde hij doodleuk eem brief te schrijven aan zijn moeder in Pakistan.
Er was er een die hem door had: Frits Veerman. Regelmatig trok hij aan de bel bij de top van de FDO, ir. Dekkers en ir. Langstraat om zijn waarneming omtrent Khan kenbaar te maken. "Ik heb noch bij Dekkers noch bij Langstraat veel interesse voor mijn mededelingen geconstateerd. Evenmin heb ik toen gemerkt dat men in verband met mijn mededelingen enige actie ondernam", zei Veerman later tegen BVD-fuctionarissen die hem over de affaire verhoorden in Hilversum.
De zaak excaleerde, toen Khan zover ging om Veerman op te dragen geheime, althans gerubriceerde UC-gegevens aan hem te verstrekken. Veerman weigerde, maar daarmee was wel vast komen te staan welk een dubieuze rol Khan speelde in ons land. De politiek bemoeide zich in het begin van de jaren tachtig met de affaire van de atoomspion. Justitie ook. Er werd strafvervolging ingesteld tegen de inmiddels naar zijn moederland gevluchte Pakistaan. Bij verstek werd hij in 1983 tot vier jaar gevangenisstraf veroordeeld. Het hof sprak hem in '85 vrij, omdat het volgens dit college onzeker was of de atoomspion ooit een dagvaarding had ontvangen.
De affaire-Khan lijkt inmiddels verleden tijd. Maar de schijn bedriegt, want inmiddels staat in belgie het complete parlement op zijn achterste benen nu bekend is geworden dat de Pakistaan onder auspiecien van diezelfde Khan elf Pakistaanse studenten naar Belgie wil sturen om zich nader toe te leggen op onschuldig lijkend onderzoek in de kerncentrale. De Belgen zijn wakker geschud door de affaire Khan.
In eerder verhoor door de BVD meldde Veerman al dat Khan herhaalde malen contact hed met de Belgische professor brabers uit Leuven, met wie hij Pakistaanse bestellingen besprak op UC-gebied. De Belgische en nederlandse veiligheidsdiensten bhebben hier uitvoerig contact gehad.

Dr. Abdul Quadeer Khan heeft vanuit Pakistan inmiddels de tegenaanval ingezet. Hij heeft een miljoen pond genoegdoening geeist van het blad Time dat in een artikel Khan afschildert als een ordinaire atoomboef. In het artikel 'Who has the bomb' passeren de praktijkken die Khan in Nederland zou hebben uitgehaald, nog eens uitvoerig de revue. Zelfs de Libanese leider Khadaffi wordt genoemd, die van de affaire zou hebben geprofiteerd. Time trok de voormalige Amsterdamse commissaris Gerard J. Toorenaar aan om in Nederland een kroongetuige te vinden die voor de rechter zou willen verklaren waaraan Khan zich in ons land allemaal schuldig had gemaakt.
Toorenaars Commercial Crime Bureau BV speurde en vond Veerman. Het dossier met de belastende verklaringen, de brieven waarin Khan Veerman openlijk vraagt om medewerking en hem tickets aanbiedt voor reizen naar Pakistan. ligt inmiddels op het kantoor van de Hilversumse jurist mr. P.J. Signer. vast staat dat Signer en veerman met deze belastende informatie jegens Khan binnenkort zullen afreizen naar Engeland.
het zit de Huizer allemaal niet lekker. Hij gaat gebukt onder de affaire en de dreigingen die hieruit voortvloeien. Toch wil hij praten, ondanks het feit dat FDO hem een geheimhoudingsplicht oplegde. Signer vermoedt dat zakelijke belangen van FDO en het moederbedrijf Stork ertoe hebben geleid dat Veerman door de affaire Khan zijn baan verloor. Inmiddels is hij met stork in contact getreden om alsnog een schadeloosstelling voor zijn client uit de wacht te slepen. Want zegt Signer, veerman is het slachtoffer geworden van zijn eerlijke optreden. Daarvoor betaald hij nu de tol.

Peter Contant