'Nederland exporteerde atoomtechnologie'

AMSTERDAM - Nederland is mede-verantwoordelijk voor Noord-Korea's kernwapenprogram. Want Pakistan, dat de centrifuge-techniek van Urenco Nederland stal, speelde die door aan Pyongyang. Dat zegt David Albright, oud-inspecteur van het IAEA.
'Angstaanjagend', zo noemt voormalig nucleair wapeninspecteur in Irak David Albright het bizarre scenario dat zich thans voltrekt. Albright werkte voor het internationaal atoomagentschap IAEA voordat hij president werd van een wetenschappelijke denktank (ISIS) in Washington.
Twee Europese landen die zo begaan zijn met de non-proliferatie van kernwapens, Nederland en Duitsland, zijn er indirect verantwoordelijk voor dat twee 'schurkenstaten', Noord-Korea en Irak, via de ultracentrifuge-techniek proberen om aan hoogverrijkt uranium te komen.

 

 

 

Achtergrond

volgens oud-inspecteur David Albright vond nucleaire technologie zijn weg naar Noord Korea en Irak

Van onze verslaggever Stieven Ramdharie

 

Volkskrant 12-11-2002

'De ooit slechte veiligheid bij Urenco achtervolgt ons tot op heden', zegt Albright over het Brits-Nederlands-Duitse opwerkingsbedrijf. Kreeg Irak eind jaren tachtig al gevoelige Urenco-technologie toegespeeld door Duitse technici, nu is Noord-Korea aan de beurt.
Met dank aan Nederland. Pyongyang erkende vorige maand dat het een clandestien verrijkingsprogramma was begonnen. Noord-Korea, dat zijn kernwapen-project in 1994 onder dwang van Washington had gestopt, kwam met deze bekentenis nadat Amerikaanse inlichtingendiensten meldden dat het land probeerde aan grote hoeveelheden speciaal aluminium te komen.
Van het soort dat geschikt is voor gascentrifuges. De spionagediensten gaan er thans van uit dat Pakistan, dat de technologie in de jaren zeventig van Urenco Nederland stal, Pyongyang heeft geholpen. Beide landen hebben immers een levendige ruilhandel. Dankzij Noord-Koreaanse raket-technologie beschikt Islamabad nu over middellange afstandsraketten.
'Al het bewijs wijst in de richting van Pakistan', meent ook Albright die al jaren publiceert over de Noord-Koreaanse en Iraakse atoomprogramma's. 'De keten is niet doorbroken. De Urenco-technologie wordt nog verder verspreid. Dat is zorgwekkend. Nederland heeft hiervoor een grote verantwoordelijkheid, net zoals Duitsland medeverantwoordelijk is voor de Iraakse vooruitgang.'
Dertig dagen heeft Irak van de Verenigde Naties gekregen om openheid te geven over zijn wapenprogramma's en voor de Urenco-partners valt te hopen dat er geen lijken uit de kast komen. Iraakse pogingen medio dit jaar om pijpen van speciaal staal in te voeren, bestemd voor centrifuges, worden door Washington en Londen gebruikt om aan te tonen dat Bagdad hoogverrijkt uranium wil bemachtigen voor een atoombom.
Voor zowel Noord-Korea als Irak biedt de centrifuge-techniek veel voordelen. Er zijn geen grote installaties nodig die makkelijk ontdekt kunnen worden. Voor Bagdad is de technologie niet nieuw. Tot de Golfoorlog deden Saddam Husseins wetenschappers uitgebreid onderzoek naar de methode waarbij duizenden centrifuges met een grote snelheid ronddraaien. Belangrijke hulp, zo blijkt uit Duits justitieel onderzoek, kregen ze van drie oud-werknemers van MAN in München, een grote toeleverancier van Urenco Duitsland.
Het drietal, dat betrokken was bij de ontwikkeling van centrifuges, leverde de Iraki's tussen 1988 en 1990 tekeningen van centrifuge-modellen en onderdelen. Volgens Albright, die in 1996 wetenschappers van het Iraakse centrifuge-project ondervroeg, boekte Bagdad flinke vooruitgang dankzij de hulp van Walter Busse, Bruno Stemmler en Karl Schwab.
Zoveel, dat Irak in korte tijd centrifuges kon bouwen. Door de Golfoorlog kwam het er niet van.

'Zonder Duitse hulp zouden we nooit zo ver zijn gekomen', meent de in 1994 gevluchte Khidhir Hamza, een van de leidende figuren van Iraks kernwapen-programma. Hamza geloofde eigenlijk niet in de centrifuge-techniek. Te gecompliceerd.
Hamza: 'Pakistan heeft er zestien jaar over gedaan om deze methode te beheersen. Wij hadden het, dankzij Schwab, veel makkelijker. Op bezoek in Irak liet hij zien hoe alles werkte. Schwab vond ons niet echt slim. Maar dat was schijn. Saddam zei altijd: laat niet blijken hoeveel je weet.'
Als Irak inderdaad een geheim centrifuge-programma heeft, is het de vraag hoe ver Bagdad nu precies is. Albright: 'Het duurt zo'n drie tot zeven jaar alvorens je in staat bent om een atoombom te maken. Wij weten niet wanneer de Iraki's zijn begonnen met de verrijking. Dat kan in 1999 zijn geweest of in 2001. Aan al die berichten over materiaal-transporten die zijn onderschept, hebben we weinig. We weten niet wat ze wél binnen hebben gekregen.'
Hamza: 'De vraag is niet of Irak de centrifuges kan bouwen maar hoeveel ze er nu hebben. Als een zending met materiaal er doorheen komt, kunnen ze al aardig beginnen. En alles is perfect te verbergen, zoals in militaire bunkers. Je hebt weinig elektriciteit nodig en het maakt niet zoveel lawaai.'
Albright: 'De Iraakse doorbraak kan komen via de centrifuge-techniek. Of via een andere methode of de aankoop van hoogverrijkt uranium op de zwarte markt. Ik denk dat ze alles proberen.' Als het gaat om Noord-Korea, betoogt Albright, moet Nederland zijn verantwoordelijkheid nemen.
Den Haag dient een sterke rol in de EU te spelen om Pyongyang in te tomen. 'Ze kunnen nog twee tot drie jaar weg zijn van het afbouwen van een opwerkingsfabriek. We hebben dus nog wat tijd. Het zou nuttig zijn als Urenco zou meewerken aan het opzetten van een verificatie-systeem om te controleren of Noord-Korea zich straks aan afspraken houdt.'